HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM
“MẠCH ĐIỆN THAN CHÌ”
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Trình bày được khả năng dẫn điện của than chì.
- Trình bày được thành phần chính của ruột bút chì
- Giải thích được sự ảnh hưởng của các yếu tố (độ dài nét vẽ, độ dày nét vẽ,…) tới độ sáng của bóng đèn
- Giải thích một cách cơ bản ý nghĩa của kí hiệu 2B, 3B, 5B,… ghi trên thân bút chì
- Vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết vấn đề:
+ Cách mắc mạch điện nối tiếp
+ Những yếu tố ảnh hưởng tới điện trở
2. Thái độ
- Hứng thú và tích cực tham gia các hoạt động của giờ học
3. Năng lực
- Năng lực hợp tác, giao tiếp
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực nghiên cứu khoa học
II. PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Sử dụng thí nghiệm theo phương pháp kiểm chứng
- Sử dụng kĩ thuật mảnh ghép
III. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên
- Dụng cụ, nguyên liệu thực hiện thí nghiệm: bút chì các loại (2B, 3B, 5B,…), giấy trắng, bóng đèn LED, băng dính, kéo, pin 9V, kìm.
- Phiếu học tập
2. Học sinh
- Xem lại kiến thức về:
+ Ảnh hưởng của độ dài, tiết diện và vật liệu làm dây dẫn tới điện trở
+ Cách mắc mạch điện nối tiếp
- Tìm hiểu về bút chì: thành phần ruột bút chì, ý nghĩa các kí hiệu 2B, 3B,… trên thân bút chì
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Vượt qua thử thách
- GV tiến hành chia lớp thànhcác nhóm HS: 5 HS/nhóm. (45HS => có 9 nhóm)
- GV đặt ra thử thách: Trong thời gian 10 phút hãy làm bóng đèn sáng được bằng cách sử dụng một viên pin, cây bút chì và những vật dụng đi kèm khác.
- GV tiến hành chia dụng cụ về các nhóm. GV chia cho các nhóm những loại bút chì khác nhau nhưng với mỗi loại bút chì cần ít nhất 2 nhóm dùng chung. Chẳng hạn:
Nhóm
Dụng cụ

Nhóm 1,2,3
Giấy, băng dính, pin, 2 cây bút chì 2B

Nhóm 4,5,6
Giấy, băng dính, pin, 2 cây bút chì 3B

Nhóm 7,8,9
Giấy, băng dính, pin, 2 cây bút chì 5B

- GV quan sát lớp trong 1-2 phút đầu. Nếu có nhóm chưa thực hiện được, GV tiến hành gợi ý (hình thức gợi ý tùy vào số lượng nhóm chưa tiến hành được. Chẳng hạn nếu hầu như các nhóm chưa thực hiện được, GV hướng dẫn chung cho cả lớp)
Một số gợi ý (mức độ ưu tiên tăng dần từ trên xuống dưới):
Ruột bút chì có thành phần có khả năng dẫn điện
Cách mắc mạch điện
- Sau thời gian hoạt động, GV tiến hành cho HS thuyết trình ý tưởng sản phẩm. Sau đó, GVlựa chọn những sản phẩm có độ sáng khác nhau để đặt vấn đề nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng trong phần sau.
2. Hoạt động 2: Tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng tới độ sáng của bóng đèn.
(Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác kết hợp với kĩ thuật mảnh ghép)
-Bước 1. Làm việc chung cả lớp: GV nêu vấn đề học tập, chia nhóm, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm
Cách chia nhóm
“Nhóm chuyên sâu”: Chia lớp thành 4 loại nhóm (đặt tên nhóm là “xanh, đỏ, tím, vàng”; trong mỗi nhóm đánh số thứ tự các thành viên từ 1 đến hết). Như vậy, theo tình hình số lượng HS thực tế, lớp chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm 11 HS, trong đó có 1 nhóm 12 HS. Nhóm có 12HS có 2 HS cùng số thứ tự 1.
“Nhóm mảnh ghép”: Cứ 4 HS chuyên sâu cùng số thứ tự thành viên trong 4 nhóm xanh, đỏ, tím, vàng hợp lại thành 1 nhóm mảnh ghép. Vậy tùy vào số lượng HS mà có từ 5 – 10 nhóm mảnh ghép.



Nhóm
Chuyên
sâu

Nhóm
Mảnh
ghép

Nhiệm vụ của các nhóm
- Nhóm chuyên sâu
GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm chuyên sâu: trong vòng 7 phút tiến hành thí nghiệm nghiên cứu về ảnh hưởng của những yếu tố sau tới độ sáng của bóng đèn và rút ra nhận xét về hiện tượng quan sát được.
+ Nhóm màu xanh (11 HS): Nghiên cứu độ dài của nét vẽ ảnh hưởng thế nào đến độ sáng của bóng đèn
+ Nhóm màu đỏ (11HS): Nghiên cứu độ