SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HÀ NỘI

KỲ THI TUYỂN SINH VÀO 10 THPT
THEO CHƯƠNG TRÌNH GDPT 2018

ĐỀ MINH HOẠ

Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

(
Đề có 02 trang)

- Họ tên thí sinh: ……………………………………………………………………….
- Số báo danh: ………………………………………………………………...………

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
NGÀY XƯA CÓ MẸ
(Trích)
Khi con biết đòi ăn
Mẹ là người móm cho con muỗng cháo
Khi con biết đòi ngủ bằng tiết tấu
Mẹ là người thức hát ru con
Bầu trời trong mắt con ngày một xanh hơn
là khi tóc mẹ ngày thêm sợi bạc
Mẹ đã thành hiển nhiên như trời – đất
Như cuộc đời – không thể thiếu trong con
Nếu có đi vòng quả đất tròn
người mong con mỏi mòn vẫn không ai hơn mẹ
Cái vòng tay mở ra từ tấm bé
cứ rộng dần theo con trẻ lớn lên
…
Mẹ!
Có nghĩa là bắt đầu
cho sự sống - Tình yêu - Hạnh phúc
Mẹ!
Có nghĩa là duy nhất
Một bầu trời – một mặt đất - một vầng trăng
Mẹ không sống đủ trăm năm

Nhưng đã cho con dư dả nụ cười, tiếng hát
…
(Thanh Nguyên, Ngày xưa có Mẹ, trích tập thơ Có khi nào nhớ?,
NXB Văn nghệ, TP Hồ Chí Minh, 1987)

Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2 (1,0 điểm). Ghi lại những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ mà tác giả sử dụng trong sáu
dòng thơ đầu. Qua những từ ngữ đó, người mẹ hiện lên thế nào trong kỉ ức của nhân vật người con?
Câu 3 (0,5 điểm). Em hiểu thế nào về hình ảnh bầu trời trong mắt con ngày một xanh hơn?
Câu 4 (1,0 điểm). Việc tác giả so sánh mẹ như trời – đất, như cuộc đời – không thể thiếu trong con
mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?
Câu 5 (1,0 điểm). Mẹ và những người thân trong gia đình là những người không thể thiếu trong
con. Nhưng trong nhịp sống hối hả hiện nay, dường như con cái với cha mẹ ngày càng thiếu sự gắn kết.
Theo em, cần làm gì để các thành viên trong gia đình gắn kết hơn?
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích tám dòng thơ cuối của văn bản Ngày
xưa có Mẹ được trích trong phần đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm).
Nếu có đi vòng quả đất tròn
người mong con mỏi mòn vẫn không ai hơn mẹ
Cái vòng tay mở ra từ tấm bé
cứ rộng dần theo con trẻ lớn lên
Vậy con nên trưởng thành trong vòng tay mẹ hay nên rời xa vòng tay mẹ để trưởng thành? Viết bài văn
nghị luận (khoảng 400 chữ) trả lời cho câu hỏi trên.
------------------- Hết-------------------

Thí sinh không được sử dụng tài liệu;
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

HƯỚNG DẪN CHẤM
Nội dung

Phần Câu
I
1
Thể thơ: tự do
2
- Từ ngữ khắc họa hình ảnh mẹ trong 6 dòng thơ đầu: mẹ mớm con
muỗng cháo, mẹ thức hát ru con, tóc mẹ ngày thêm bạc,…

3

4

- Qua những từ ngữ đó, người mẹ hiện lên với hình ảnh tần tảo, chăm lo
từng bữa ăn giấc ngủ cho con. Mẹ là người đồng hành cùng cuộc đời con từ
khi còn bé đến khi đã khôn lớn trưởng thành.
“Bầu trời” ở đây có thể hiểu là thế giới bao la rộng lớn ngoài kia, nơi luôn
chờ đợi con khám phá. Qua từng muỗng cháo, lời ru của mẹ con ngày một lớn
khôn, trưởng thành. Bầu trời ấy sẽ “ngày một xanh hơn” khi con khôn lớn, rời
xa vòng tay yêu thương của mẹ để tự viết tiếp những trang nhật ký cuộc đời,
để khám phá thế giới bao la, rộng lớn.
Việc tác giả so sánh mẹ như trời - đất, như cuộc đời - không thể thiếu
trong con mang lại hiệu quả nghệ thuật đặc sắc:

Điểm
4,0
0,5
1,0

0,5

- Giúp câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn.
- Không chỉ vậy, hình ảnh so sánh còn giúp làm nổi bật vai trò to lớn và
không thể thay thế của mẹ trong cuộc sống của con: “trời - đất”: gợi lên sự
rộng lớn, bao la và bền vững như tình mẹ luôn hiện diện và bao bọc con cái
“như cuộc đời - không thể thiếu trong con”: nhấn mạnh tầm quan trọng của
người mẹ, gắn liền với cuộc đời, tâm hồn và sinh mạng của con.

1,0

- Qua hình ảnh so sánh, tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của mẹ đối với mỗi
người. Từ đó khẳng định, ngợi ca vai trò, ý nghĩa của mẹ với mỗi chúng ta.
5

Những điều cần làm để gắn kết các thành viên trong gia đình:
- Thường xuyên chia sẻ, trò chuyện về công việc, học tập, tình cảm, những áp
lực trong cuộc sống.
- Giúp đỡ, hỗ trợ, động viên lẫn nhau.
- Duy trì các truyền thống gia đình.
- Tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt của các thành viên.

1,0

- Cùng nhau chia sẻ trách nhiệm trong các công việc chung.
- Thể hiện tình cảm yêu thương với những người thân trong gia đình.
- Giải quyết xung đột một cách văn minh, có tính xây dựng.
...
II
1

* Yêu cầu chung:

6,0
2,0

- Đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ, đầy đủ ba phần mở đoạn, thân
đoạn, kết đoạn.
- Nội dung phân tích tám dòng thơ cuối trong bài đọc hiểu.
* Yêu cầu chi tiết:
1. Mở đoạn: Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm và nội dung đoạn trích.
2. Thân đoạn:
- Sáu câu thơ đầu: Tác giả sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ:
+ Sử dụng câu đặc biệt: “Mẹ!” Câu mang tính định nghĩa khẳng định ý nghĩa,
vai trò to lớn của mẹ trong cuộc đời mỗi người
Tiếng gọi thiêng liêng, cao quý, bộc lộ bao yêu thương, trìu mến của người
con khi khôn lớn, trưởng thành từ vòng tay yêu thương của mẹ.
+ Sử dụng linh hoạt biện pháp tu từ: điệp cấu trúc (Có nghĩa là ...), liệt kê, ...
+ Giọng điệu thơ vừa khẳng định, vừa tha thiết, tình cảm, ..
=> Tác giả đã khẳng định: Mẹ là khởi nguồn của sự sống, tình yêu, hạnh phúc
và mẹ là duy nhất trong cuộc sống mỗi người.
- Mẹ không sống đủ trăm năm: gợi ra quy luật tồn tại của con người: mẹ
không thể sống hết cuộc đời cùng con, mẹ sẽ già đi khi con trưởng thành
nhưng mẹ đã ban tặng cho con sự sống, nụ cười, tiếng hát, niềm tin...
=> Sự biết ơn của người con dành cho mẹ, tình yêu và niềm hạnh phúc khi
con có một
3. Kết đoạn: Thể thơ tự do với cách gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt, những câu
thơ dài ngắn đan xen cùng hệ thống của các biện pháp tu từ đa dạng, giọng
điệu thơ tha thiết, giàu cảm xúc,... giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về vai trò,
công lao to lớn của người mẹ.... Qua đó cũng thể hiện được sự biết ơn, trân
quý của con đối với mẹ.
2

* Yêu cầu chung:
- Bài văn nghị luận khoảng 400 chữ, đầy đủ ba phần mở bài, thân bài, kết bài.
- Nội dung trả lời câu hỏi: Nên trưởng thành trong vòng tay mẹ hay nên rời
xa vòng tay mẹ để trưởng thành?
* Yêu cầu chi tiết:
1. Mở bài: Giới thiệu khái quát vấn đề nghị luận “Nên trưởng thành trong

4,0

vòng tay mẹ hay nên rời xa vòng tay mẹ để trưởng thành?”
2. Thân bài:
a. Giải thích:
- Khái quát nội dung đoạn trích: Đoạn trích nói đến tình yêu thương, sự quan
tâm của mẹ dành cho con. Dù con có ở bất kì đâu mẹ vẫn là người yêu thương
vô điều kiện. Mẹ che chở, bảo bọc đồng hành cùng con từ khi con còn nhỏ
đến mãi sau này.
- Trưởng thành: là sự hoàn thiện về mặt thể chất lẫn tinh thần. Có khả năng
giải quyết vấn đề một cách độc lập không phụ thuộc.
- Vòng tay mẹ: Thể hiện tình thương, sự chăm sóc, giúp đỡ. Sự chở che, nâng
đỡ.
b. Bàn luận.
- Khi rời xa vòng tay mẹ, đồng nghĩa với việc rời xa sự che trở, bảo bọc,
chúng ta sẽ phải đối diện với những gian nan, thử thách ngoài cuộc sống mà
buộc bản thân mình phải tự xoay sở, tự giải quyết. Nhờ đó, bản thân trở nên
trưởng thành hơn.
+ Học được cách tự giải quyết vấn đề, tiếp thu được thêm nhiều kiến thức
mới, tích lũy những kinh nghiệm sống cần thiết.
+ Học được cách cân bằng cảm xúc cá nhân, rèn luyện sự kiên nhẫn, trách
nhiệm, học được cách đồng cảm, sẻ chia.
+ Khám phá ra được những năng lực tiềm ẩn của bản thân.
- Tuy nhiên, không thể phủ nhận vai trò của “vòng tay mẹ” trong quá trình
trưởng thành của con người. Gia đình luôn là nơi để trở về, vòng tay cha mẹ
luôn là chỗ để chúng ta dựa vào mỗi khi thất bại. Vòng tay đó sẽ là nguồn
động lực vô giá để chúng ta lấy lại tinh thần, vững vàng bước tiếp, ngày càng
trưởng thành hơn.
...
c. Bình luận
- Không ngừng tự cố gắng nỗ lực, độc lập giải quyết vấn đề trong cuộc sống.
Vì dù cho trưởng thành trong hay ngoài vòng tay mẹ thì đó cũng là nơi cho
con de lớn khôn.
- Luôn trân trọng, biết ơn và yêu thương cha mẹ, tình cảm gi vì đó là cội
nguồn để con người khôn lớn, trưởng thành
- Phê phán những người có thói quen i nại, phụ thuộc hoàn toàn vào cha mẹ.

...
3. Kết luận: Tổng kết vấn đề nghị luận