I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Ngay từ thế kỉ XVII, A.Kômenxki đã trăn trở: Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách… Hãy tìm ra một phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã rất chú ý chỉ đạo việc “Xây dựng một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em’’. Vì vậy tinh thần cơ bản của việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới việc dạy học môn Ngữ văn nói riêng là làm thế nào để nâng cao tinh thần chủ động tích cực trong tiép nhận kiến thức và ứng dụng kiến thức của học sinh. Đó cũng là những trăn trở thường trực của đội ngũ những người trực tiêp đứng lớp như chúng tôi.
2. Tác phẩm văn học nước ngoài được đưa vào chương trình phổ thông đều là những tác phẩm tiêu biểu cho kho tàng văn học nước ngoài, là tinh hoa văn hoá nhân loại. Dạy văn học nước ngoài cho học sinh không chỉ giúp các em cảm thụ được thế giới tâm hồn phong phú của con người trong văn học mà còn giúp các em tiếp cận với vốn văn hoá phong phú của nhân loại qua việc hiểu và cảm nhận về văn hoá của mỗi dân tộc trên thế giới. Trong những sáng tác văn chương được đưa vào giảng dạy trong chương trình phổ thông, sáng tác thơ chiếm một vị trí quan trọng. Trong ba năm ở THPT, học sinh được học thơ với một sự đa dạng: Thơ Đường, thơ châu Âu, thơ châu Á… với các đại biểu tiêu biểu: Lý Bạch, Puskin, Tago… và những sáng tác tiêu biểu của họ.
3. Kho tàng thơ văn thế giới là một vốn quý. Tuy nhiên thưởng thức nó là một điều thật không dễ dàng. Bởi vì lâu nay chúng ta được tiếp cận văn chương nước ngoài đều qua bản dịch. Việc học qua bản dịch là một trở ngại thực sự đối với học sinh và bản thân mỗi giáo viên chúng ta: Mỗi tác phẩm văn học dịch đều có những khác biệt với nguyên bản.
4. Hơn nữa việc tiếp cận thơ nước ngoài còn gặp một thử thách nữa: thơ là tiếng nói tâm hồn của con người, thơ gắn liền với đời sống sinh hoạt văn hoá, để hiểu thơ chúng ta cân hiểu về đời sống văn hoá của đất nước, con người đó.Trong khi đó việc tiếp cận vốn văn hoá,phong tục tập quán của nước ngoài đối với bản thân mỗi học sinh phổ thông là điều không dễ dàng. Vì thế với những tac phẩm văn học nước ngoài đôi khi người dạy rơi vào tình trạng truyền thụ một chiều ,mang tính chủ quan áp đặt.
Vậy làm thế nào để giải quyết được những khó khăn trên ?


















II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Bằng kinh nghiệm giảng dạy trên 10 năm và quá trình đi sâu nghiên cứu văn học nước ngoài, bản thân tôi rút ra một số kinh nghiệm nhỏ trong những giờ đọc văn phần văn học nước ngoài ở trường trung học phổ thông như sau:
1. Các sáng tác văn học nước ngoài được đưa vào chương trình giảng dạy đều được dịch sang tiếng Việt và nhiều bài kèm theo cả bản dịch sát nghĩa. Với các bài thơ Đường, học sinh còn được tiếp cận với bản phiên âm. Đó là những ưu thế mà chúng ta cần nắm bắt để khi tìm hiểu chúng ta có điều kiện đối chiếu các bản ấy để thấy chỗ khác biệt, từ đó mà cân nhắc khi tìm hiểu sáng tác dịch.
Ví dụ: Ở bài thơ “Tôi yêu em” của Puskin đưa vào sách giáo khoa với bản dịch của Thuý Toàn. Khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu về hai câu đầu bài thơ chúng ta nên có sự lưu ý đến nguyên tác để có hướng tiếp cận đúng ý nghĩa của nó. Trong nguyên bản hai câu thơ đầu chỉ là:
“Tôi đã yêu em, tình yêu, vẫn có lẽ
Chưa tắt hẳn trong lòng tôi”
Vậy mà khi tìm hiểu một số người vẫn bám vào hình ảnh ẩn dụ “ngọn lửa tình” mà người dịch thêm vào và phân tích kĩ về hình ảnh đó,thậm chí cho rằng hình ảnh ngọn lửa tình tượng trưng cho một tình yêu rực cháy,mãnh liệt,một hình ảnh vốn rất quen thuộc trong thơ tình thế giới. Câu cuối “Cầu em được người tình như tôi đã yêu em” thì chúng ta nên đối chiếu với bản dịch nghĩa “Cầu trời cho cho em được người khác cũng yêu chân thành, dịu dàng như thế” để thấy được nhà thơ muốn khẳng định tình yêu của mình với em là một tình yêu lớn lao, hiếm có một tình yêu nào sánh kịp (phải cầu trời may ra mới có). Đó cũng là mong ước người con gái hãy nhìn nhận lại và cảm động trước tình yêu