I. Tràng An - Vịnh Hạ Long trên cạn

Tràng an là một khu du lịch sinh thái nổi tiếng của tỉnh Ninh Bình, nằm trên địa phận thành phố Ninh Bình và 3 huyện Hoa Lư, Nho Quan, Gia Viễn. Với diện tích trải rộng hơn 2000 ha, quần thể danh thắng Tràng An được tạo nên bởi các dải núi đá vôi, các hang động kỳ ảo và những thung lũng, sông ngòi hòa quyện vào nhau, cùng với hàng chục di tích lịch sử - văn hóa bao gồm đền thờ, chùa chiền, miếu mạo, tạo nên một không gian huyền ảo, trữ tình hiếm thấy. 

Tràng An - Ninh Bình

Khu du lịch sinh thái Tràng An thuộc dãy núi thành trì thiên tạo của kinh đô Hoa Lư xưa. Núi bao bọc xung quanh, ẩn dưới mỗi ngọn núi là các hang động kỳ ảo, được thông nhau bởi các thung nước chạy dài hàng cây số. Hệ thống hang động nơi đây vô cùng đa dạng về hình thái và chủng loại, mỗi hang đều chứa đựng những sắc thái riêng biệt với hàng vạn thạch nhũ muôn hình, muôn vẻ được do sự hòa tan và lắng đọng đá vôi trong hàng triệu năm. Tất cả tạo nên một khung cảnh vừa đẹp, vừa hùng vĩ, khiến nhiều du khách đã ví nơi đây như một vịnh Hạ Long trên cạn. 

Trong số các hang động, có nhiều hang từng là ngôi nhà chung của người nguyên thủy, bởi các nhà khoa học đã tìm thấy nhiều di vật, dấu tích của người tiền sử. Đơn cử như hang trống có dấu tích của người tiền sử khoảng 20 nghìn năm trước hay hang bói có sự xuất hiện của người tiền sử khoảng 10 nghìn năm trước,ngoài ra còn hàng loạt các hang động qua khảo sát đều cho thấy có dấu tích của người tiền sử từ hàng vạn năm trước. Có thể nói, Tràng An không chỉ là một tuyệt tác vô song của tạo hóa dành cho du lịch mà nơi đây còn được xem như bảo tàng địa chất, lịch sử ngoài trời, có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu khoa học. 

Tràng An - Vịnh Hạ Long trên cạn

Với những giá trị đặc biệt về văn hóa - lịch sử, kiến tạo địa chất và cảnh quan thiên nhiên, quần thể danh thắng Tràng An - Ninh Bình đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, được kỳ vọng trở thành "di sản thế giới tổng hợp" đầu tiên ở Việt Nam với 2 tiêu chí văn hóa và thiên nhiên. Tràng An cũng là địa danh đang được nhà nước cũng như tỉnh Ninh Bình quan tâm đầu tư, để trở thành một khu du lịch mang tầm cỡ quốc tế. 

II. Danh lam thắng cảnh ở Tràng An

Du lịch Tràng An, du khách sẽ được tham quan trên những chiếc thuyền nhỏ, mỗi chiếc chở 4 - 5 người. Trên đường đi, ngoài thưởng ngoạn phong cảnh núi non, sơn thủy hữu tình, du khách sẽ được tham quan các danh lam thắng cảnh như:

Các đền thờ

Các hang động

Nếu chưa từng tham quan các thủy động trước đây, bạn sẽ đầy ắp cảm xúc kỳ lạ khi con thuyền nhỏ tiến vào cửa hang sâu hun hút, tưởng chừng như vô tận. Hệ thống hang động ở Tràng An tuy không rực rỡ, tráng lệ và kỳ ảo với các rừng măng đá, nhũ đá nhưng các hang hết sức đa dạng, muôn hình muôn vẻ, mỗi hang mang một sắc thái riêng. Tiêu biểu như:

Hang Seo sâu hun hút với đường vào um tùm cây cối

Hang Ba Giọt với những nhũ đá tụ lại như những giọt nước

Hang Nấu Rượu với nhiều chum vại cổ, tương truyền đây là nơi nấu rượu cho quan  quân triều đình

Hang Địa Linh với lối vào thấp, hẹp

Hang Khống lung linh kỳ ảo

Và còn nhiều hang động độc đáo khác như hang Sáng, hang Tối, hang Sơn Dương,...

Các địa danh khác (không tham quan bằng thuyền)

1. Tam Cốc - Bích động còn được biết đến với cái tên mỹ miều "Nam thiên đệ nhị động", tức động đẹp thứ nhì trời Nam, là một khu du lịch trọng điểm quốc gia Việt Nam. Toàn bộ khu vực bao gồm hệ thống các núi đá vôi và các di tích lịch sử thời nhà Trần. 

Bích động, điểm hấp dẫn nhất khu du lịch này, là một động tối ngập nước dài khoảng khoảng 350m cách bến Tam Cốc 2km. Trần và vách động khá bằng phẳng với những phiến đá lớn xếp ngay ngắn thành hình vòng cung hoặc bán nguyệt. 

Tại điểm kết thúc của chuyến tham Bích Động, du khách có thể leo lên núi thăm chùa Bích Động, một ngôi chùa cổ gắn với núi đá, mang đậm phong cách Á Đông. Chùa Bích Động được xây dựng từ đầu đời nhà Hậu Lê, trong chùa có quả chuông lớn đúc từ thời vua Lê Thái Tổ cùng mộ tháp các vị hòa thượng có công xây dựng chùa. Sau nhiều lần trùng tu mở rộng, đến nay chùa Bích Động bao gồm 3 chùa: Chùa Hạ, Chùa Trung, Chùa Thượng, trải ra trên ba tầng núi.

2. Cố đô Hoa Lư

Cố đô Hoa Lư là kinh đô xưa của Việt Nam dưới thời nhà Đinh, Tiền Lê và được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt quan trọng. Cố đô Hoa Lư gồm 47 di tích trong đó nổi bật là Đền Vua Đinh Tiên Hoàng, lăng mộ Vua Đinh, đền thờ và lăng mộ Vua Lê Đại Hành, nhà bia tưởng niệm Vua Lý Thái Tổ,...

3. Chùa Bái Đính

Chùa Bái Đính là quần thể chùa hoành tráng, hội tụ nhiều kỷ lục ở Việt Nam và Châu Á. Chùa tọa lạc trên một diện tích rộng 540ha và là quần thể chùa lớn nhất Đông Nam Á. Chùa Bái Đính được khởi công xây dựng năm 2003, đến nay các hạng mục cơ bản đã hoàn thành, sãn sàng đón tiếp phật tử và du khách thập phương.

4. Các địa danh khác. Ngoài các danh thắng kể trên, nếu có nhiều thời gian hơn, du khách có thể tham quan các địa danh cũng rất nổi tiếng của tỉnh Ninh Bình như: Khu du lịch sinh thái Thung Nham - Vườn Chim, Hang Bụt, khu du lịch Động Thiên Hà, Thung Nắng,...

III. Các đặc sản Tràng An - Ninh Bình

1. Thịt dê núi là đặc sản nổi tiếng của Ninh Bình. Dê núi có thể chế biến thành nhiều 

món mà nhiều người vẫn hay gọi là dê 7 món là: Nem dê, dê hấp, nhựa mận, dê nướng,

 tiết canh dê, mật, cà ngâm rượu và tái dê. Trong đó ngon nhất là món tái dê.

2. Cơm cháy là đặc sản nhưng cũng là món ăn rất dân dã của Ninh Bình. Cơm cháy 

có màu vàng, rất giòn thường được ăn kèm với ruốc và loại nước sốt đặc biệt, chế biến 

theo cách rất riêng của Ninh Bình.

3. Gỏi Nhệch là món ăn nổi tiếng của vùng Kim Sơn và Nga Sơn - Ninh Bình. Nhệch là 

một loài cá sống nhiều ở Vùng biển vịnh Bắc Bộ. Gỏi nhệch ăn rất ngon, bùi và thường 

có một loại nước chấm đi cùng gọi là chẻo nhệch. 

4. Miến Lươn. Cùng với cơm cháy và thịt dê núi, miến lươn là một trong 3 món ăn 

đặc sản nổi tiếng nhất của Ninh Bình, mà du khách không nên bỏ qua

5. Nem Yên Mạc từ lâu đã nổi tiếng, vươn xa ra nhiều tỉnh thành trong cả nước. nem

Yên Mạc được chế biến rất công phu, sợi nem nhỏ, đỏ hồng, rời, được ướp với gia vị 

và lá ổi tàu. Nem thường được ăn kèm với lá ổi và chấm với nước mắm chanh tỏi ớt

6. Ốc núi là loài ốc sống ở trên núi và thường chỉ xuất hiện vào mùa mưa từ tháng 4

đến tháng 8. Ốc núi Ninh Bình được cho là món ăn rất tốt vì chúng sống ở trên 

núi đá vôi, ăn cây cỏ, trong đó có nhiều loại thuốc quý.

7. Cá rô Tổng Trường là loài cá rô sống trong hang động ngập nước ở vùng Hoa Lư.

Cá rô Tổng Trường có thịt béo, thơm, dai và giá trị dinh dưỡng cao. 

8. Dứa Đồng Giao là thương hiệu nông sản vùng Tam Điệp - Ninh Bình. Loại 

dứa nổi tiếng này có mặt trong top 50 loại trái cây đặc sản Việt Nam và được

coi là một trong những đặc sản ẩm thực tiêu biểu của tỉnh Ninh Bình. 

IV. Kinh nghiệm du lịch Tràng An

1. Thời điểm đẹp nhất để đi du lịch Tràng An (theo ý kiến chủ quan của tác giả) là từ tháng 1 đến tháng 3 âm lịch. Lúc này thời tiết vào xuân, không quá lạnh hay quá nóng, đặc biệt du khách có thể kết hợp du lịch và du xuân vãn cảnh chùa, lễ chùa cầu may,... Tuy nhiên cần phải lưu ý rằng thời gian cũng là mùa cao điểm du lịch Ninh Bình, rất đông du khách đổ về đây tham quan, lễ bái nên thường xảy ra tình trạng quá tải, chen lấn xô đẩy tại các điểm mua, soát vé và các bến thuyền, cần cảnh giác đề phòng trộm cắp, móc túi.

2. Bạn nên hỏi giá kỹ trước khi mua đồ lưu niệm, ăn uống hay bất cứ dịch vụ nào khi du lịch ở Tràng An - Ninh Bình cũng như bất cứ địa danh du lịch nào để tránh những trường hợp "chặt chém".

3. Bạn nên đặt phòng trước từ 2 tuần đến một tháng trước khi đi cho chuyến đi được chủ động.

4. Về hành trang, bạn nên mang theo giầy dép mềm, dễ đi để leo núi, leo chùa, nên mang đủ giấy tờ tùy thân phòng trường hợp bất chắc và thuốc đau bụng, phòng trường hợp đồ ăn lạ không hợp, nhất là khi ở Ninh Bình có nhiều món đặc sản không thích hợp với người bụng yếu như nem Yên Mạc, ốc núi, tái dê,...

Theo thangcanh3mien