SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
PHÚ THỌ
ĐỀ THAM KHẢO

KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT
NĂM HỌC 2025 - 2026
Môn: NGỮ VĂN
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
(Đề tham khảo có 02 trang)

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Thường thường, người ta đi xa bao nhiêu lâu thì mới cảm thấy nhớ nhà?
Tôi đã không ít lần tự hỏi mình điều đó, mặc dù cũng như bạn, tôi biết rằng câu trả lời đơn
giản là “tùy cảnh tùy người”…
Tôi biết rằng một khi ta đã cảm thấy nhớ nhà, lòng ta sẽ khác. Chắc chắn như vậy, lòng ta
sẽ khác. Khi chúng ta nhận ra mình nhớ là khi ta nhận ra mình đang yêu. Yêu thương một người,
một gia đình, một xóm thôn, một thành phố hay một đất nước…Đó chính là lý do mỗi chúng ta đều
cần trải qua cảm giác nhớ nhà. Và để có cảm giác đó chúng ta phải ra đi. Bạn có thể dễ dàng trở
về, cũng khó có thể quay trở lại. Bạn có thể tìm lại những cảm xúc cũ xưa sau rất nhiều năm tháng,
cũng có thể không. Khả năng thứ hai có thể xảy ra hơn. Nhưng hãy bình tâm, bởi Helen Keller nói
đúng rằng: “Những điều tốt nhất và đẹp nhất trong thế gian này thì không thể nhìn thấy hay chạm
đến được - chúng phải cảm nhận bằng trái tim”.
Nếu như bạn nhớ nhà, hãy nhận ra rằng đó chính là yêu thương, và hãy để nó là yêu
thương, chứ không phải luyến tiếc, tủi hờn hay oán giận. Bạn biết chăng, nỗi nhớ nhà sẽ khiến bạn
nhận ra rằng chúng ta luôn có thể yêu thương từ một nơi rất xa. Và tình yêu thương, cho dù là yêu
thương một ảo ảnh của hạnh phúc, thì vẫn luôn là một khởi đầu đẹp đẽ…
Một ngày nào đó, bạn sẽ đi xa. Và tôi mong rằng tất cả những người trẻ đều sẽ có dịp đi xa.
Lên thành phố học đại học. Lập nghiệp ở tỉnh khác. Ra nước ngoài du học, định cư. Hay thường
xuyên nhất, đi du lịch.
Khi ấy, thêm một lần nữa, hãy trả lời giùm tôi câu hỏi:“Mất bao lâu để bạn cảm thấy nhớ
nhà?”.
(Trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân, NXB Thế giới, 2023, tr.28-33)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
Câu 1. Theo văn bản, lý do mỗi chúng ta đều cần trải qua cảm giác nhớ nhà là gì?
Câu 2. Chỉ ra các câu rút gọn trong đoạn văn sau: Một ngày nào đó, bạn sẽ đi xa. Và tôi mong rằng
tất cả những người trẻ đều sẽ có dịp đi xa. Lên thành phố học đại học. Lập nghiệp ở tỉnh khác. Ra
nước ngoài du học, định cư. Hay thường xuyên nhất, đi du lịch.
Câu 3. Em hiểu như thế nào về câu nói của Helen Keller được tác giả trích dẫn trong văn bản:
Những điều tốt nhất và đẹp nhất trong thế gian này thì không thể nhìn thấy hay chạm đến đượcchúng phải cảm nhận bằng trái tim?
Câu 4. Thông điệp nào trong văn bản có ý nghĩa nhất với em? Vì sao?
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm) 
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)
để trả lời câu hỏi: Nếu phải xa nhà em sẽ làm gì để có thể luôn yêu thương từ một nơi rất xa?
Câu 2 (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn thơ sau:
Con đi xa, nhớ hương vị tuổi thơ
Mùi cơm cháy, con vẫn ăn ngày trước
Đôi chân con đi khắp miền Tổ quốc
Chẳng nơi nào... có vị cơm năm xưa...

Cơm cháy quê nghèo...có nắng, có mưa
Có lời mẹ ru, ngọt ngào cay đắng
Có những hi sinh, nhớ thương thầm lặng
Con yêu nước mình... từ những câu ca...
Cơm cháy quê nghèo... mặn mồ hôi cha
Có vị thơm rơm, cánh đồng mùa gặt
Muối mặn gừng cay, có hè nắng gắt
Có ánh trăng vàng...chị múc bên sông...
(Trích Mùi cơm cháy, Vũ Tuấn, Khúc ru quê,
NXB Hội nhà văn, 2022, tr.130-131)
* Chú thích:
- Tác giả: Vũ Tuấn quê ở Thanh Ba - Phú Thọ. Vốn là một giáo viên dạy Toán, nhưng anh thích
thơ từ nhỏ. Tác giả thường viết về quê hương với những hương vị ngọt ngào, thể hiện sự gắn bó
sâu đậm, tha thiết.
---------------Hết--------------

HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I
1

Theo văn bản, lý do mỗi chúng ta đều cần trải qua cảm giác
nhớ nhà là: Khi ta nhận ra mình đang yêu. Yêu thương một
người, một gia đình, một xóm, một thành phố hay một đất nước.

2

Câu rút gọn:
- Lên thành phố học đại học.
- Lập nghiệp ở tỉnh khác.
- Ra nước ngoài du học, định cư.
- Hay thường xuyên nhất, đi du lịch.

3

Ý nghĩa câu nói của Helen Keller được tác giả trích dẫn
trong văn bản: Những điều đẹp nhất của cuộc sống đều xuất
phát từ tráo tim biết yêu thương và đồng cảm. Trái tim là nguồn
kết nối mọi cảm xúc. Những giá trị tinh thần như lòng nhân ái, sự
trungthực, sự kiên trì... cũng là những điều đẹp đẽ mà ta không
thể nhìn thấy bằng mắt thường. Để cảm nhận được những điều
đẹp đẽ đó, chúng ta cần phải mở rộng trái tim mình. Khi ta biết
yêu thương, chia sẻ, đồng cảm với người khác, ta sẽ cảm nhận
được những điều tốt đẹp nhất trong cuộc sống.

4

Gợi ý:
- Thông điệp: Những điều tốt nhất và đẹp nhất trong thế gian
này thì không thể nhìn thấy hay chạm đến được - chúng phải cảm
nhận bằng trái tim
- Lí do: Thông điệp là lời nhắc nhở lời nhắc nhở chúng ta hãy
sống chậm lại, hãy dành thời gian để cảm nhận những điều đẹp
đẽ xung quanh. Hãy mở rộng trái tim mình để đón nhận tình yêu
thương, sự chia sẻ và những giá trị tinh thần cao quý.
(Học sinh có thể rút ra thông điệp khác nhau. Tuy nhiên bài học
cần hợp lí, tích cực)

II
1

Một. Xác định được yêu cầu về biểu thức và văn bản số lượng:

2,0

 Xác định yêu cầu về biểu thức và dung lượng (khoảng 200 chữ)
của đoạn văn. Thí nghiệm có thể trình bày đoạn văn theo cách
diễn dịch, tải, bài hát, phối hợp.
b. Xác định yêu cầu xác thực về nội dung:
Xác định đúng nội dung đoạn văn: T rả lời câu hỏi: Nếu phải xa
nhà em sẽ làm gì để có thể luôn yêu thương từ một nơi rất xa?
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp làm rõ nội dung trọng tâm
của đoạn văn:
* Xác định được các ý phù hợp để tập trung làm rõ nội dung
đoạn văn, sau đây là một số gợi ý:
- Khẳng định quy luật: Trên hành trình trưởng thành, đến một
ngày, mỗi người sẽ phải xa nhà, xa gia đình, xa bến đỗ bình yên
theo cách này hay cách khác.
- Một số cách để có thể luôn yêu thương ở một nơi xa:
+ Trái tim luôn hướng về gia đình, mong muốn gia đình bình
yên, hạnh phúc, nhiều sức khỏe.
+ Dành thời gian gọi điện trò chuyện cùng người thân
+ Lên kế hoạch trở về nhà
+ Cố gắng, nỗ lực trong công việc và cuộc sống để đạt mục tiêu
mình mong muốn, giúp mọi người trong gia đình an tâm.
+ ...
* Sắp xếp được hệ thống các ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của
kiểu đoạn văn.
d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Lựa chọn được phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai
những nội dung đã xác định.
- Trình bày rõ cảm nghĩ và hệ thống các ý.
- Sử dụng đa dạng các hình thức trích dẫn; kết hợp phân tích với

nhận xét, đánh giá và bộc lộ cảm nghĩ về truyện ngắn.
đ. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết
câu trong đoạn văn.
e. Sáng tạo
Thể hiện cảm nghĩ sâu sắc về truyện ngắn; có cách diễn đạt mới
mẻ.
2

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài
Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận văn học
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích đặc sắc về nội
dung, nghệ thuật trong bài thơ Mùi cơm cháy – Vũ Tuấn.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết
- Xác định được các ý của bài viết
- Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị
luận:
1. Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá
nhân về vấn đề: đặc sắc về nội dung, nghệ thuật trong bài thơ
Mùi cơm cháy – Vũ Tuấn.
2. Triển khai vấn đề nghị luận:
a. Giới thiệu chung về tác phẩm:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
b. Phân tích nội dung, đặc sắc nghệ thuật của bài thơ; có thể theo
một số gợi ý sau:
- Chủ đề bài thơ: tình yêu quê hương, đất nước khởi nguồn từ nỗi
nhớ kí ức tuổi thơ.
+ Mùi cơm cháy thuở nhỏ nơi làng quê nghèo.
+ Lời mẹ hát ru ầu ơ
+ Những hi sinh thầm lặng, cay đắng của mẹ, giọt mồ hôi mặn

4,0

của cha
+ Hương thơm của rơm rạ, cánh đồng mùa gặt, muối mặn gừng
cay, ánh trăng vàng lấp lánh dòng sông.
- Nghệ thuật bài thơ:
+ Thể thơ 8 chữ lắng đọng, thiết tha
+ Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh
+ BPTT: liệt kê, nhân hóa,...
=> Quê hương là những điều dung dị, thân thuộc nhất, là nỗi nhớ
nhung khôn nguôi và tình yêu sâu nặng theo bước chân ta trên
mỗi nẻo đường.
c. Tổng kết về vấn đề nghị luận
d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để làm rõ quan điểm của
cá nhân.
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù
hợp để triển khai vấn đề nghị luận.
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu
biểu, phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.
Lưu ý: Học sinh có thể trình bày suy nghĩ, quan điểm riêng
nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
đ. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp Tiếng Việt, liên kết
văn bản.
e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt
mới mẻ.