Trường THCS Lam Sơn

PHÂN MÔN SINH HỌC 9
TIẾT 14: BÀI 37:
ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ (TIẾT 2)
GV: HUỲNH THỊ MỸ HẠNH

Điểm
10

Câu 1. Bệnh hồng cầu hình liềm có thể là kết quả của loại
đột biến nào dưới đây?
A. Đột biến thay thế cặp Nu.
C. Đột biến mất cặp Nu.

B. Đột biến thêm cặp Nu.
D. Đột biến thêm hoặc
mất cặp Nu.

1 cái
bút

Câu 2: Đột biến gene nào dưới đây có thể gây ảnh hưởng
nghiêm trọng nhất đến hoạt động của protein?
A. Thay thế cặp nucleotide .

B. Mất một cặp nucleotide ở bộ
ba mở đầu của gene.

C. Thêm một bộ ba mã hóa ở
trước bộ ba mã kết thúc của gene.

D. Thêm cặp nucleotide ở phía
trước bộ ba mã mở đầu của gene.

Điểm
10

Câu 3: Trong các yếu tố sau đây, yếu tố nào là tác nhân
gây đột biến nhiễm sắc thể?
A. Thói quen ăn uống không
lành mạnh.

B. Sự biến đổi thời tiết hằng
năm.

C. Các hoạt động thể chất
cường độ cao.

D. Các tác nhân hóa học và vật
lý từ môi trường.

1 tràng
pháo tay

Câu 4: Đoạn nhạc sau có nội dung của khái niệm nào?
A. Đột biến gene.
C. Giảm phân.

B. Nguyên phân.
D. Đột biến nhiễm sắc thể.

TIẾT 14: BÀI 37:
ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ (TIẾT 2)

BẢNG. CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.

S
T
T

1

NST
ban
đầu (số
đoạn
ban
đầu)
 

NST NST đột
Tên
sau đột
biến
dạng
biến (số khác đột biến
đoạn NST ban
sau đột
đầu
biến)
 
 
 

2

 

 

 

 

3

 

 

 

 

4

 

 

 

 

Hình ảnh

BẢNG. CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.

S
T
T

1
2
3

4

Hình ảnh

NST NST sau NST đột
Tên
ban
đột biến
biến
dạng
đầu (số (số đoạn
khác đột biến
đoạn
sau đột NST ban
ban
biến)
đầu
đầu)

 8 đoạn 7 đoạn  Mất
đoạn C 

Mất
đoạn 

BẢNG. CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.

S
T
T

Hình ảnh

NST NST sau NST đột
Tên
ban
đột biến
biến
dạng
đầu (số (số đoạn
khác đột biến
đoạn
sau đột NST ban
ban
biến)
đầu
đầu)

1

 8 đoạn 7 đoạn  Mất
đoạn C 

2

 8 đoạn 10
đoạn

3

4

Mất
đoạn 

 Lặp
Lặp
đoạn BC đoạn 

BẢNG. CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.

S
T
T

Hình ảnh

NST NST sau NST đột
Tên
ban
đột biến
biến
dạng
đầu (số (số đoạn
khác đột biến
đoạn
sau đột NST ban
ban
biến)
đầu
đầu)

1

 8 đoạn 7 đoạn  Mất
đoạn C 

2

 8 đoạn 10
đoạn

3

 8 đoạn 8 đoạn  Đảo đoạn Đảo
BCD 
đoạn 

 Lặp
Lặp
đoạn BC đoạn 

thành
DCB

4

Mất
đoạn 

BẢNG. CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.

S
T
T

Hình ảnh

NST NST sau NST đột
Tên
ban
đột biến
biến
dạng
đầu (số (số đoạn
khác đột biến
đoạn
sau đột NST ban
ban
biến)
đầu
đầu)

1

 8 đoạn 7 đoạn  Mất
đoạn C 

Mất
đoạn 

2

 8 đoạn 10
đoạn

3

 8 đoạn 8 đoạn  Đảo đoạn Đảo
BCD
đoạn 

 Lặp
Lặp
đoạn BC đoạn 

thành
DCB 

4

 15
đoạn

15
đoạn 

Chuyển Chuyển
đoạn AB đoạn 
với đoạn
KLM 

Mất đoạn

Lặp đoạn

Đảo đoạn

Chuyển đoạn

Gây mất một số gene nhất định, có thể dẫn đến mất chức năng
của gene, mất cân bằng gene trong hệ gene, làm mức độ hoạt13
động của gene có thể tăng hoặc giảm, thậm chí không hoạt động
thường nên thường có hại cho sinh vật, có thể ảnh hưởng đến sự
sống, khả năng sinh sản của sinh vật.

KHE HỞ MÔI HÀM

BÀN CHÂN MẤT NGÓN VÀ
DÍNH NGÓN

BÀN TAY MẤT MỘT SỐ NGÓN

BÀN TAY NHIỀU NGÓN

HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )

Trẻ em mắc hội chứng này
thường gặp khó khăn trong phát
triển trí tuệ và chậm lớn, với các
vấn đề về thể chất như chậm phát
triển vận động. Ngoài ra, trẻ cũng
có thể có đặc điểm hình thể đặc
biệt như mặt nhỏ và tai lệch. Các
vấn đề về sức khỏe, bao gồm bệnh
tim bẩm sinh và các vấn đề về nội
tạng, cũng khá phổ biến. Hơn
nữa, trẻ mắc hội chứng thường
Đột biến mất đoạn NST số 5 ở
người gây hội chứng tiếng mèo kêu

gặp khó khăn trong giao tiếp và
phát triển kỹ năng xã hội.

16

Bệnh gây ra do sự đột biến chuyển
đoạn giữa hai NST số 9 và 22, tạo
thành NST đột biến, các tế bào
bạch cầu được sản xuất từ tủy
xương nếu mang loại gene đột biến
này sẽ trở thành tế bào bất thường
và gây bệnh, đồng thời nó ức chế
Bệnh bạch cầu tủy xương mạn
tính do chuyển đoạn ở cánh
dài của NST số 22 với NST số 9

các tế bào tạo máu bình thường
gây nên thiếu máu hoặc xâm lấn

17

vào các cơ quan của cơ thể như
gan lách.

Sự lặp lại đoạn NST này làm thay đổi
cấu trúc và chức năng của mắt, dẫn
đến hiện tượng mắt dẹt và có thể gây
giảm khả năng thị giác của ruồi. Điều
này có thể ảnh hưởng đến khả năng
tìm kiếm thức ăn và tránh kẻ thù, từ
đó giảm khả năng sống sót và sinh
sản. Hơn nữa, sự thay đổi trong phát
triển mắt do đột biến lặp đoạn cũng có
thể làm giảm hiệu quả tổng thể của
Đột biến lặp đoạn NST 16A trên
NST giới tính X ở ruồi giấm gây
kiểu hình mắt dẹt

các hoạt động sinh lý và hành vi
18của
ruồi giấm.

Đột biến chuyển đoạn NST có thể
được ứng dụng để thay đổi vị trí
của gene trên NST.
Ví dụ: Ở tằm lấy tơ, để phân biệt
tằm đực và tằm cái ngay từ giai
đoạn trứng người ta đã nghiên

Trứng tằm cái

cứu về gene quy định màu sắc vỏ.
Các nhà khoa học đã sử dụng đột
biến chuyển đoạn NST để chuyển
gene quy định màu trứng của
tằm từ NST thường sang NST
giới tính.

Trứng tằm đực

Đột biến lặp đoạn NST được

Độtdụng
biếncócấu
nhiễm
ứng
thể trúc
làm cho
gene
cósắc
lợi có
thểnhiều
cấu bản
trúcsao
lạitrong
genehệ
gene,
có lợi
thể làm
đột biến
trong
hệ cho
gene,
xuấtvà
cho
connhững
người. kiểu hình mới
hiện

Vílàdụ:
Enzyme
phâncấp
tinh
nguồn
biếnthủy
dị cung

bột ở một giống lúa mạch có
nguyên liệu cho tiến hóa
hoạt tính cao hơn nhờ hiện
và chọn giống.
tượng lặp đoạn NST mang gene
quy định enzyme này.

20
Ở lúa mạch có đột biến lặp đoạn
làm tăng hoạt tính của enzyme
amylase, rất có ý nghĩa trong công
nghiệp sản xuất bia.

Con người có thể ứng dụng
đột biến mất đoạn để loại bỏ
những đoạn mang gene xấu
hoặc những gene mang
bệnh ra khỏi hệ gene.

21

3. Tác hại và ý nghĩa:
- Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể làm thay đổi số lượng, trật
tự các gene nằm trên NST phá vỡ sự hài hòa trong hệ gene
của sinh vật nên phần lớn thường có hại cho sinh vật, có thể
ảnh hưởng đến sự sống, khả năng sinh sản của sinh vật.
- Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể cấu trúc lại gene trong hệ
gene, làm xuất hiện những kiểu hình mới là nguồn biến dị
cung cấp nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống.
- Con người có thể ứng dụng đột biến mất đoạn để loại bỏ
những đoạn mang gene xấu hoặc những gene mang bệnh ra
khỏi hệ gene.

Sử dụng hợp lí, an toàn thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ

Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường

Sử dụng nguồn nước sạch

Các nhà máy xí nghiệp
cần có biện pháp xử lí
nước thải sao cho phù hợp

Có ý thức phòng chống sử dụng
vũ khí hạt nhân, vũ khí hóa học.

Đây là
hình ảnh
của một
loại
trái cây

1

2

3

4

Dưa hấu không hạt
(Dưa hấu tam bội)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ :
-Học bài .
-Ôn lại kiến thức đã học chuẩn bị
tiết Ôn tập cuối HK 1.

Mảnh ghép số 1
Trong công nghệ gen, đột biến cấu trúc
nhiễm sắc thể được ứng dụng để:
A. Tạo ra các giống cây trồng có năng suất
cao, kháng bệnh.
B. Điều trị các bệnh di truyền ở người.
C. Sản xuất các loại thuốc mới.
D. Tất cả các đáp án trên.

Mảnh ghép số 2
Một đoạn của nhiễm sắc thể bị đứt gãy và
được nối với một nhiễm sắc thể không tương
đồng. Trường hợp này là dạng đột biến …
A. mất đoạn.
B. đảo đoạn.
C. lặp đoạn.
D. chuyển đoạn.

Mảnh ghép số 3
Phân tích bộ nhiễm sắc thể của cặp bố, mẹ và con trai thu được
kết quả như hình dưới đây.

Từ kết quả thu được, phát biểu nào dưới đây là đúng?
A. Bộ nhiễm sắc thể của bố bình thường, bộ nhiễm sắc thể của mẹ bị đột
biến mất đoạn ở một nhiễm sắc thể. Người con nhận giao tử mang các
nhiễm sắc thể bình thường từ bố và mẹ.
B. Người mẹ không có dạng đột biến nào xảy ra và di truyền cho con trai
bộ nhiễm sắc thể bình thường ở giao tử.
C. Người mẹ bị đột biến chuyển đoạn từ nhiễm sắc thể này sang nhiễm
sắc thể khác.
D. Khả năng sinh con có bộ nhiễm sắc thể bình thường của cặp bố mẹ
này luôn là 100%.

Mảnh ghép số 4
Một đoạn của nhiễm sắc thể tách rời và gắn
vào nhiễm sắc thể tương đồng với nó tạo nên
dạng đột biến nào dưới đây?
A. Mất đoạn.
B. Mất đoạn và lặp đoạn.
C. Đảo đoạn.
D. Chuyển đoạn.

CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

E

MẤT ĐOẠN

F

G

H

CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

E

LẶP ĐOẠN

F

G

H

CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

G

H

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

D
B

C

D
B

E

ĐẢO ĐOẠN

F

G

H

CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A

B

C

D

E

F

K

L

M

N

O

P

G

H

Q

NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
A

B

C

D

E

F

K

L

M

N

O

P

CHUYỂN ĐOẠN

G
Q

H