BÀI 41.

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO
ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
2. ĐẠO ĐỨC SINH HỌC TRONG NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG
DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
Insulin được sử dụng trong điều trị đái tháo đường. Để tạo
ra insulin với số lượng lớn và có độ tinh khiết cao, các nhà
khoa học đã chuyển gene mã hóa insulin vào cơ thể vi
khuẩn hoặc nấm men. Theo em, việc sản xuất insulin bằng
phương pháp này là ứng dụng của công nghệ nào?

Drew Weissman là
một bác sĩ-nhà
khoa học người Mỹ
và được trao giải
Nobel Sinh lý học
và Y khoa năm
2023 nổi tiếng vì
những đóng góp
của ông cho
ngành sinh học
RNA.

Giải Nobel Y Sinh được trao cho Giáo sư
Drew Weissman (trái) và nhà khoa học Katalin
Karikó (phải).

Công trình nghiên cứu của
ông được sử dụng để phát
triển vắc xin mRNA, trong đó
công trình nổi tiếng nhất của
ông là vắc xin phòng ngừa
COVID-19 được sản xuất bởi
BioNTech/Pfizer và Moderna.
Weissman là giáo sư đầu tiên
của Roberts Family Professor
trong nghiên cứu vắc xin,
giám đốc Viện đổi mới RNA
của Penn và là giáo sư y
khoa tại Trường Y khoa
Perelman tại Đại học
Pennsylvania (Penn).

Video sản xuất những liều vaccine Covid-19 đầu tiên ở Nga

BÀI 41. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
VÀO ĐỜI SỐNG

BÀI 41. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
VÀO ĐỜI SỐNG
Insulin được sử dụng trong điều trị đái tháo đường.
Để tạo ra insulin với số lượng lớn và có độ tinh khiết
cao, các nhà khoa học đã chuyển gene mã hóa
insulin vào cơ thể vi khuẩn hoặc nấm men. Theo em,
việc sản xuất insulin bằng phương pháp này là ứng
dụng của công nghệ nào?
Việc sản xuất insulin là ứng dụng công nghệ chuyển gene.

BÀI 41. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
VÀO ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
2. ĐẠO ĐỨC SINH HỌC TRONG NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG
DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN

* Trong nông nghiệp:

Quan sát hình 41.1 cho biết:
a. Các bước thực hiện để tạo
DNA tái tổ hợp mang gene mục
tiêu.
b.Gene mục tiêu có vai trò gì
trong cơ thể sinh vật mới?

Câu 1:
a. Các bước thực hiện để tạo DNA
tái tổ hợp mang gene mục tiêu:
+ Cắt 1 đoạn gene trên plasmid
được dùng làm vector chuyển
gene.
+ Cắt gene mục tiêu từ tế bào cho.
+ Nối gene mục tiêu với plasmid tại
vị trí được cắt để tạo DNA tái tổ
hợp, đưa plasmid tái tổ hợp vào cơ
thể vi khuẩn.
 Gene mục tiêu sẽ thực hiện quá trình phiên mã, dịch mã để
tạo ra các tính trạng mong muốn về năng suất, chất lượng, khả
năng chống chịu,…trong cơ thể sinh vật mới.

Câu 1: b. Một số ứng dụng công nghệ di truyền trong nông nghiệp:

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
* Trong làm sạch môi trường:

Câu 2: Vi sinh vật có
ưu điểm gì để các
nhà khoa học thường
lựa chọn làm đối
tượng chuyển gene
trong ứng dụng làm
sạch môi trường?

 Vi sinh vật có ưu điểm:
+ Dễ dàng thao tác
+ Khả năng thích nghi cao
+ Khả năng phân hủy đa dạng
+ Hiệu quả cao, chi phí thấp
+ An toàn và thân thiện với môi
trường

BÀI 41. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
VÀO ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
* Trong y học, pháp y:
Câu 3: Nêu một số
loại vaccine phòng
ngừa bệnh ở người
mà em biết.

Một số loại vaccine phòng bệnh ở người:
vaccine phòng bệnh sởi, quai bị, bạch hầu,
ho gà, uốn ván, thủy đậu...

Sản xuất ra các sản phẩm: vaccine,
hormone, thuốc chữa bệnh...
Phân tích DNA để truy tìm dấu vết
tội phạm...

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
* Trong an toàn sinh học:

Ứng dụng:

Câu 4: Cho ví dụ cụ
thể một sản phẩm của
ứng dụng công nghệ
sinh học trong lĩnh
vực an toàn sinh học.

An toàn
học các
là ngăn
- Giải
trìnhsinh
tự gene
virus
chặn
việc
mục
gây
bệnh
đểsử
sảndụng
xuấtsai
vaccine
đích,
mất COVID-19...
mát, trộm cắp hoặc
như
SARS,
cố ý phóng
thích mầm
bệnh,
- Kháng
sinh, thuốc
kháng
virus
chất độc
hayy bất
- Chuẩn
đoán
tế. kỳ vật liệu
sinhpháp
học nào
- Liệu
gen.khác.

LUYỆN TẬP
Hình 41.2 minh họa một số ví dụ về ứng dụng công nghệ di truyền trong thực
tiễn. Hãy sắp xếp các ứng dụng này vào từng lĩnh vực tương ứng ở trên.

- Ứng dụng trong lĩnh vực nông ngh
(a), (b), (d).
- Ứng dụng trong làm sạch môi trườ
- Ứng dụng trong y học: (c), (g), (h).
- Ứng dụng trong an toàn sinh học:

LUYỆN TẬP

- Ứng dụng trong lĩnh vực
nông nghiệp: (a), (b), (d).

LUYỆN TẬP
- Ứng dụng làm sạch môi trường (e)

LUYỆN TẬP
- Ứng dụng trong y học: (c), (g), (h).

LUYỆN TẬP
Ứng dụng trong an toàn sinh học: (c), (g).

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
- Công nghệ di truyền là các kĩ thuật hiện đại được
thực hiện trên nucleotide acid để nghiên cứu, điều
chỉnh, biến đổi gene nhắm tách, tổng hợp và chuyển
gene mục tiêu vào các tế bào vật chủ mới, từ đó tạo
ra sinh vật mang đặc tính mới.
- Công nghệ di truyền được ứng dụng trong nông
nghiệp, bảo vệ môi trường, y học và pháp y, an toàn
sinh học... góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống,
sức khỏe con người.

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI
SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN
2. ĐẠO ĐỨC SINH HỌC TRONG NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ DI TRUYỀN
- Đạo đức sinh học là những quy tắc ứng xử trong nghiên cứu và ứng
dụng thành tựu của sinh học vào thực tiễn phù hợp với đạo đức xã hội,
bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.
- Trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ di truyền cần tuân theo các
nguyên tắc đảm bảo đạo đức sinh học:
+ Không tạo ra sinh vật biến đổi gene gây nguy hiểm cho con người và
môi trường.
+ Không nhân bản vô tính trên người, không biến đổi gene trên người,
không chẩn đoán giới tính thai nhi vì mục đích lựa chọn giới tính.

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI
Câu 5: a) Cho ví dụ về rủi ro
SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN

có thể gặp phải khi ứng
2. ĐẠO ĐỨC SINH HỌC TRONG NGHIÊN
CỨU
VÀnghệ
ỨNGdi
DỤNG
CÔNG
dụng
công
truyền
NGHỆ DI TRUYỀN
trong cuộc sống.
a)
b) Nêu những nguyên tắc
- Chuyển gen có thể gây ra các
đạo đức sinh học cần áp
tác động không mong muốn
dụng để hạn chế những rủi
đến sức khỏe con người, ví dụ
ro nêu trên.
như dị ứng, ung thư.
- Cây trồng biến đổi gen có thể
lai tạp với cây trồng tự nhiên,
dẫn đến sự biến mất của các
giống cây trồng bản địa.

- Việc sử dụng công nghệ di truyền để
tạo ra các sinh vật mới có thể vi phạm
sự đa dạng sinh học.

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI
SỐNG
1. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN

Câu 5: b) Nêu những
2. ĐẠO ĐỨC SINH HỌC TRONG NGHIÊN CỨUnguyên
VÀ ỨNG
DỤNG
CÔNG
tắc
đạo đức
sinh
NGHỆ DI TRUYỀN
b) Nguyên tắc đạo đức sinh học:
- Nguyên tắc tôn trọng sự tự chủ: Cần
đảm bảo sự đồng thuận của người tham
gia vào các nghiên cứu và ứng dụng công
nghệ di truyền.
- Nguyên tắc công bằng: Cần đảm bảo
sự công bằng trong việc tiếp cận và sử
dụng công nghệ di truyền. Cần chia sẻ lợi
ích từ ứng dụng công nghệ di truyền một
cách công bằng.

học cần áp dụng để hạn
chế những rủi ro nêu trên.

- Nguyên tắc thận trọng: Cần tiến
hành nghiên cứu cẩn thận trước khi ứng
dụng công nghệ di truyền. Cần theo dõi
chặt chẽ các tác động của công nghệ di
truyền đối với sức khỏe con người và
môi trường.

BÀI 45.
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DI TRUYỀN VÀO ĐỜI
SỐNG

2. ĐẠO ĐỨC SINH HỌC TRONG NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ DI TRUYỀN
- Đạo đức sinh học là những quy tắc ứng xử trong nghiên cứu và ứng dụng
nghiên cứu phải phù hợp với xã hội, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi
trường.
-Trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ di truyền cần tuân theo các
nguyên tắc đảm bảo đạo đức sinh học:
+ Không tạo ra sinh vật biến đổi gene gây nguy hiểm cho con người và môi
trường.
+ Không nhân bản vô tính trên người, không biến đổi gene trên người, không
chẩn đoán giới tính thai nhi vì mục đích lựa chọn giới tính.
+. ...

VẬN DỤNG
Vận dụng: Tìm hiểu một số sản phẩm ứng
dụng công nghệ di truyền ở địa phương em.
- Một

số sản phẩm ứng dụng công nghệ di truyền ở địa
phương em:
+ Vaccine phòng ngừa COVID-19
+ Lúa gạo vàng, ngô biến đổi gen (Bt), đậu nành chịu
thuốc diệt cỏ
+ Cá rô phi đơn tính
+ Cá tra gen tăng trưởng nhanh

VẬN DỤNG
Vận dụng: Tìm hiểu một số sản phẩm ứng
dụng công nghệ di truyền ở địa phương em.

VẬN DỤNG
Vaccine phòng ngừa COVID-19

MỞ RỘNG
Không phải tất cả ứng dụng của công nghệ di
truyền đều mang lại lợi ích cho con người. Bên
cạnh những lợi ích đem lại thì những ứng dụng
của công nghệ di truyền cũng tiềm ẩn những
rủi ro nhất định. Do đó, để được nhân loại đón
nhận, khi nghiên cứu và ứng dụng công nghệ
di truyền cần cân nhắc kĩ giữa lợi ích và rủi ro.

BÀI
TẬP
Câu 1: Nội dung nào dưới đây không phải ứng dụng của công nghệ di truyền
vào trong nông nghiệp?
A. Công nghệ tạo giống cây trồng biến đổi gene.
B. Điều trị các bệnh di truyền do gene sai hỏng gây ra trên cơ thể người.
C. Công nghệ tạo giống vật nuôi biến đổi gene.
D.Công nghệ lai tạo giống cây mới có nhiều đặc tính tốt.
Câu 2: Nội dung nào dưới đây là ứng dụng của công nghệ di truyền trong
pháp y?
A. Xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong chiến tranh từ lâu.
B. Điều trị các bệnh di truyền do gene sai hỏng gây ra trên cơ thể người.
C. Công nghệ tạo giống cây trồng biến đổi gene.
D. Công nghệ tạo giống động vật biến đổi gene.

BÀI
TẬP

Câu 3: Nội dung nào dưới đây không phải ứng dụng của công nghệ di truyền
trong làm sạch môi trường và an toàn sinh học?
A. Tạo vi khuẩn tổng hợp enzyme phân giải chất gây ô nhiễm .
B. Xác định và loại bỏ tác nhân gây mất an toàn của vi khuẩn gây ngộ độc thực
phẩm.
C. Định danh, xác định huyết thống bằng dữ liệu DNA.
D. Xác định và loại bỏ tác nhân gây mất an toàn của vũ khí sinh học mang vi khuẩn
gây bệnh.
Câu 4: Việc làm nào sau đây vi phạm đạo đức sinh học?
A. Nuôi cấy mô, tế bào thực vật.
B. Ghép nội tạng ở người.
C. Nhân bản vô tính động vật.
D. Chẩn đoán giới tính thai nhi.

BÀI
TẬP

Câu 5: Đâu không phải loài cây biển đổi gene được đưa vào sản xuất nông nghiệp?
A. Giống cây cà rốt kháng mọi loại bệnh.
B. Giống ngô Bt kháng sâu.
C. Giống lúa vàng tổng hợp được Beta – carotene.
D. Giống đu đủ kháng virus bệnh.
Câu 7: Tại sao việc tuân thủ nguyên tắc an toàn sinh học là quan trọng trong việc
thực hiện các nghiên cứu, thí nghiệm công nghệ di truyền?
A. Để đảm bảo hiệu quả của thí nghiệm.
B. Để bảo vệ môi trường.
C. Để đảm bảo an toàn cho người làm thí nghiệm và cộng đồng.
D. Để đảm bảo sự thành công của dự án nghiên cứu.

BÀI
TẬP

Câu 6: Cho các nhận định sau:
1. Các sản phẩm từ cây biến đổi gene và vật nuôi chuyển gene có thể ảnh hưởng
tới con người và môi trường theo cách chưa biết.
2. Các cơ thể mang gene mới có thể thoát ra ngoài môi trường và chuyển gene tái
tổ hợp sang các cơ thể hoang dại, gây vấn đề mới khó kiểm soát.
3. Các chủng vi khuẩn và virus được dùng làm vector trong công nghệ di truyền
thường không sống được trong tự nhiên.
4. Nhiều quốc gia chưa có quy định về ghi nhãn sản phẩm biến đổi gene nên
người tiêu dùng không phân biệt được sản phẩm có nguồn gốc biến đổi gene.
Số nhận định nói về rủi ro của công nghệ di truyền là
1.
B. 2.
C. 3.
D.4.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở
NHÀ