Trước đây, khi trào lưu sử dụng bài giảng bằng PP xuất hiện, mình tặc lưỡi: “Ôi dào, chạy theo phong trào.” Tuy nhiên, khi trường trang bị máy chiếu (projector) cho các phòng học, mình nhanh chóng nhận ra sai lầm trong quan niệm trước đây. Và cũng rất nhanh chóng để nhận ra rằng, nếu biết cách sử dụng, thì máy chiếu + các bài giảng bằng PP sẽ hỗ trợ GV rất nhiều trong việc giảng dạy.

Nhưng hãy chú ý, với các khuyết điểm dưới đây khi soạn bài, sẽ làm cho các bài giảng PP bị phản tác dụng:

1. Chuyển từ hình thức đọc-chép sang chiếu-chép:

Rất nhiều GV khi soạn bài, do tính tiện lợi của việc “chiếu” mà không cần phải cầm phấn viết, đã đưa tất cả nội dung của tiết học vào trong bài trình chiếu, dẫn đến trường hợp các slide dày đặc chữ là chữ. Vào lớp GV chỉ có mỗi việc là bấm enter cho “chiếu” các slide và đọc theo nội dung đã soạn trong các slide ấy, HS thì chỉ việc nhìn lên màn hình mà “chép”.

Hãy lưu ý rằng, GV là người đóng vai trò giảng dạy, chứ không phải projector là người giảng, và GV là người nhấn phím enter. Gợi ý đưa ra trong trường hợp này là: Nội dung các slide nên ngắn gọn, chỉ tổng hợp các ý chính. Dựa trên các ý chính đó GV là người diễn giải, triển khai các nội dung để thu hút sự chú ý của HS vào lời giảng của mình.

Bạn có thể nhận thấy rằng, nội dung các bài giảng do phuongve soạn sử dụng rất ít câu chữ. Có thể lần đầu xem các bài này, bạn sẽ chép miệng “Ôi dào, tay này dạy dỗ thế nào mà bài trình chiếu chẳng có chữ nào cả”. Thực tế, bài trình chiếu chỉ hỗ trợ chúng ta trong việc giảng dạy, chứ không thể thay thế vai trò của người thầy trong tiết học.

Powerpoint Backgrounds Những điểm yếu khi soạn bài giảng PowerPoint

2. Sử dụng quá nhiều hiệu ứng trong bài soạn:

Có một thực tế là trong khi soạn bài, nhiều GV đã mang rất nhiều hiệu ứng vào bài giảng theo kiểu càng-nhiều-hiệu-ứng-chứng-tỏ-trình-độ-càng-cao. Việc này sẽ làm các thầy cô mất rất nhiều thời gian khi soạn bài, do phải ngồi test từng hiệu ứng, rồi apply cho từng câu chữ. Và quá nhiều hiệu ứng có thể sẽ phản tác dụng. Các em HS khi thấy tựa bài, phần I, phần II, hình 1, hình 2, hình n,… hết cái này bay ra đến cái kia bay vào thì mắt chữ A, mồm chữ O. Nhưng đằng sau tiếng “A, ồ…” đó thì các em chỉ chú ý đến hiệu ứng của các câu chữ, các hình ảnh, chứ không chú ý đến nội dung của bài giảng. Dẫn đến việc bài soạn thì rất hoành tráng, nhưng HS thì không nắm được gì nhiều vì mãi lo ra với các hiệu ứng.

Lời khuyên: Nên sử dụng ít các hiệu ứng, và sử dụng các hiệu ứng mang tính đơn giản như: Dissolve in, Random bar,… Bên cạnh đó, nên sử dụng nhiều slide thay cho các hiệu ứng. Ví dụ: trong bài có 10 ảnh, thay vì tạo hiệu ứng cho ảnh 1 xuất hiện, rồi ảnh 1 biến mất, tiếp theo ảnh 2 xuất hiện – ảnh 2 biến mất, chúng ta có thể đặt 10 ảnh đó ở 10 slide liên tiếp, sẽ không phải tốn thời gian ngồi canh chỉnh từng hiệu ứng khi soạn bài. Và điều này thật sự hiệu quả đối với các text box.

3. Sử dụng màu sắc không thích hợp:

Nhiều bài giảng GV soạn, khi xem trên màn hình LCD hiển thị rất đẹp. Tuy nhiên, khi dùng projector chiếu trên lớp, màu sắc của câu chữ nội dung hiển thị không rõ ràng dẫn đến việc khó nhìn khó đọc cho HS. Nguyên nhân là khi sử dung projector trên lớp trong điều kiện ánh sáng ban ngày, cộng thêm ánh sáng đèn phòng học khiến cho hình ảnh trên màn chiếu không thể rõ và đẹp lung linh như trên màn hình LCD. Điều này cũng giống như việc bạn xem màn hình điện thoại giữa trời trưa nắng. Chưa kể đến việc các projector sử dụng lâu ngày nên màu sắc và hình ảnh hiển thị xuống cấp, dẫn đến mọi việc càng tội tệ hơn.

Bạn có thể thấy rằng, một dòng chữ màu vàng xem trên LCD có thể rất đẹp, nhưng có thể sẽ không đọc được dòng chữ này nếu dùng với projector trên lớp. Một ví dụ khác là màu đỏ của phần I, II (chẳng hạn) trong bài giảng của bạn rất tươi, nhưng sẽ trở thành màu đỏ bầm trên lớp khi sử dụng projector.

-Lời khuyên: Chỉ nên sử dụng các màu chữ như đen, xanh đậm, đỏ, đỏ tía trên nền trắng.

Một vấn đề khác là GV hay sử dụng các hình ảnh (trường, lớp) làm background cho các slide. Điều này có thể dẫn đến việc nội dung bài trộn lẫn với các chi tiết của ảnh background gây khó nhìn, khó đọc. Nếu bạn không thích nền trắng mặc định, bạn có thể sử dụng các theme của PowerPoint để trang trí cho bài giảng của mình. Các theme này thường có background nhẹ nhàng, trang nhã, và bạn có thể tải dễ dàng từ Internet.

4. Hình ảnh minh họa thường bị nhòe, vỡ hạt:

Một trong những lợi thế khi sử dụng bài giảng PowerPoint trong môn Mỹ thuật là chúng ta có thể cho HS xem rất nhiều tranh minh họa, mà không tốn thời gian chuẩn bị cũng như trình bày bảng. Các tranh minh họa này có thể tìm thấy rất dễ dàng nhờ vào Internet. Có thể sẽ gặp trường hợp hình ảnh bạn chuẩn bị trong bài, khi xem trên màn hình 17, 19, 22 inch trông rõ ràng sắc nét, nhưng khi mang vào sử dụng với màn chiếu có kích thước 2x2m, hình ảnh sẽ bị nhòe và vỡ hạt. Công thêm projector mờ dẫn đến hiệu quả hình ảnh không cao như khi cho HS xem tranh mẫu trên giấy.

Lời khuyên trong trường hợp này là nên cố gắng tìm các hình ảnh có độ phân giải cao. Việc này có thể sẽ mất nhiều thời gian khi tìm kiếm tư liệu soạn bài, nhưng bù lại sẽ đạt được hiệu quả sử dụng cao trong tiết học. Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng các phần mềm chỉnh sửa ảnh để nâng màu sắc cho tranh, giúp cho màu sắc của tranh khi chiếu trên projector được tươi sáng và rõ ràng hơn.

Các điểm yếu phân tích trong bài dựa trên kinh nghiệm thực tế của phuongve trong quá trình sử dụng projector hỗ trợ giảng dạy môn Mỹ thuật. Điều này có thể không đúng với các môn học khác. Và tất nhiên đây chỉ là những nhận định mang tính chủ quan, có thể không đúng trong mọi trường hợp. Mọi trao đổi, góp ý các bạn có thể dùng chức năng gởi phản hồi của bài viết.

Thực tế, projector + màn chiếu sẽ hỗ trợ GV rất nhiều trong các bài giảng nếu chúng ta sử dụng đúng cách. Nếu tránh được các điểm yếu trên, các bạn hoàn toàn có thể tạo được một bài giảng có hiệu quả cao so với cách dạy truyền thống.

ST